Zostaw nam swojego @ a będziemy Cię na bieżąco informować o nowych artykułach oraz ciekawych wydarzeniach ze Świata Coachingu.


Typy coachingu


Kultura istnieje w życiu każdej zbiorowości, mimo to jej wpływ na zachowanie poszczególnych osób bardzo często pozostaje niezauważony. Wyznacza ona położenie jednostki w systemie społecznym, lokując ją na określonym szczeblu hierarchii, a jednocześnie określa możliwości zmiany jej miejsca w strukturze. W procesie socjalizacji, od urodzenia przygotowywani jesteśmy do pełnienia określonych ról społecznych. Środowisko, w którym się wychowujemy, przystosowuje nas do postępowania według określonych norm, wartości oraz wzorców kulturowych. W wyniku internalizacji przyjmujemy za własne narzucane z zewnątrz postawy i poglądy. Wyznaczają one akceptowalne formy działania, myślenia, odczuwania emocji, wyrażania siebie. Kultura oddziałuje na człowieka w tak dużym stopniu, że trudno stwierdzić, co wynika z naturalnych uwarunkowań – co jest wrodzone, a co wyuczone.



Odmienność kultur


W literaturze przedmiotu można spotkać się z poglądem, że to właśnie kultura wyznacza ramy naszej rzeczywistości. Jednym z jej najważniejszych elementów jest język, w obrębie, którego przebiega znaczna część ludzkich procesów myślowych. Znana hipoteza Sapira-Whorfa (prawo relatywizmu językowego) podkreśla, że język determinuje sposób myślenia i postrzegania świata. Jeśli dana rzecz lub zjawisko nie zostało nazwane, to tym samym nie zdajemy sobie sprawy z jego istnienia. W konsekwencji, nie dostrzegamy go w otaczającej rzeczywistości. Posługując się przykładem, Innuici posiadają 7 określeń na śnieg w zależności od jego barwy, podczas gdy Polacy używają wyłącznie jednej nazwy na to zjawisko. Podobnie Arabowie, dla których wojowanie odgrywało ogromną rolę, stworzyli kilkadziesiąt określeń na słowo ‘miecz’.

Abstrahując od języka, różnice kulturowe wpływają na niemal każdy obszar funkcjonowania człowieka. Wymienić tu można: percepcję, organizację czasu, podejście do wychowania dzieci czy rozumienie ról społecznych. Aspekt kultury nie pozostaje również bez znaczenia w kontekście funkcjonowania organizacji. Wpływa on między innymi na sposoby komunikacji, percepcję czasu, utrzymywanie dystansu, zawieranie relacji oraz poczucie władzy i odpowiedzialności pracowników.   

Globalna wioska

Współcześnie rozwijająca się technologia zmniejsza odległość między najdalszymi zakątkami świata. Postępujące procesy globalizacji i informatyzacji wpływają na sposób komunikacji oraz szybkość pracy.  Według pojęcia stworzonego w 1962 roku przez H. McLuhana żyjemy obecnie w „globalnej wiosce”, która dzięki komunikacji na skalę masową, nie jest ograniczona czasem ani przestrzenią.
Współistnienie kultur jest czymś, z czym każdy styka się w codziennym życiu. Trudne sytuacje polityczne, konflikty zbrojne i społeczne, ale także możliwość lepszego rozwoju zawodowego czy naukowego w obcych krajach, są powodem migracji ludności.  Następstwem tego jest osiedlanie się, na jednym terytorium, osób zanurzonych w zupełnie różnych kontekstach kulturowych. Współcześnie istnieje mało miejsc na świecie, które byłyby homogeniczne pod względem narodowości. Odmienne etnicznie osoby wchodzą ze sobą w interakcje, odwołują się jednak do różnych obyczajów, norm zachowań czy wartości religijnych.
 
Tego typu sytuacje mogą okazać się konfliktowe, szczególnie, że w świadomości człowieka powszechnym jest podział otoczenia na antagoniczne grupy typu ‘my – oni’. ‘My’ to zbiorowość, do której należymy, nasze najbliższe otoczenie, rodzina, krąg przyjaciół, ale także stowarzyszenia, partia polityczna, czy subkultura. Z tymi kręgami czujemy związek emocjonalny i jednocześnie utożsamiamy się z nimi. Uzależniamy swoje zachowanie od panujących w naszej grupie wartości. Natomiast ‘oni’ to zbiory osób z poza naszego kręgu, tzw. obcych. To, co charakterystyczne dla ‘nich’ może być nam nieznane, niezrozumiałe, dziwne, a przez to niepoprawne, a nawet zagrażające.

Jak zatem możemy poradzić sobie z rzeczywistością, w której współistnieją różne, często skrajnie odmienne w swej charakterystyce kultury? Teraźniejszość coraz częściej wymaga od przedstawicieli różnych kręgów kulturowych wzajemnego kontaktu - na płaszczyźnie edukacji, uczestnictwa w biznesie czy pracy w jednym przedsiębiorstwie, w formie międzynarodowych zespołów działających w obcych dla siebie okolicznościach, bądź utrzymujących wirtualne relacje.

Po co coaching międzykulturowy?

Opisane powyżej zmiany uwarunkowań społeczno – kulturowych stworzyły potrzebę efektywnego funkcjonowania w środowisku wielokulturowym. Rzeczywistość multikulturowa wymaga zmian w strukturach organizacji, tempie pracy, czy formach komunikacji. Jednocześnie przekształcenia muszą zajść także na poziomie samych jednostek i ich świadomości, a to wymaga nabycia nowych kompetencji. Powodów zetknięcia się z obcymi kulturami jest wiele, jednak warto przytoczyć sytuacje, w których według autorek coaching międzykulturowy odgrywa szczególnie ważną rolę.

Coaching międzykulturowy ma obecnie bardzo duże znaczenie w kontekście rozwoju i efektywności pracy międzynarodowych korporacjach. Współpraca w ramach wielokulturowych zespołów wymaga skutecznego i uważnego zarządzania, które bierze pod uwagę odmienną kulturowo specyfikę pracy i funkcjonowanie jego członków. Od ich efektywności w dużej mierze zależy sukces korporacyjnych projektów. Aby skutecznie prowadzić zespół do wcześniej ustalonego celu, zarządzający musi znać mentalność kulturową swoich podwładnych, żeby móc w odpowiedni sposób zrozumieć ich zachowanie, trafnie delegować obowiązki, a także słusznie oceniać wyniki. Pomoc profesjonalnego coacha jest przydatna w procesie zauważania i zrozumienia różnic kulturowych, a także pozwala wygenerować konkretne rozwiązania jak owe różnice zamienić w kreatywną różnorodność.

Rozwoju w ramach coachingu międzykulturowego może być również nieoceniony w kontekście powszechności zjawiska nauki za granicą. Młodzi ludzie opuszczają swoje rodzime kraje często na kilka lat, a perspektywa funkcjonowania w obcej kulturze, jak i nauka w odmiennym kręgu kulturowym stanowi dla nich duże wyzwanie. Aby przejść spokojnie przez proces akulturacji, który także w dużej mierze wpływa na wyniki naukowe zagranicznego studenta, może on skorzystać z pomocy coacha. Taka forma pracy pozwali mu lepiej zrozumieć warunki kulturowe, w jakich się znalazł i się do nich dostosować.  Na podniesienie efektywności ogromny wpływ ma zrozumienie czynników kulturowych, jakie kierują daną jednostką i przejście na drogę dialogu, umożliwiającego sukces zawodowy i satysfakcję osobistą, drogą do takiego stanu może być przejście przez proces coachingu międzykulturowego.

Innym obszarem zastosowania coachingu kulturowego jest praca z ludźmi na uchodźctwie. Życie poza granicami swojego kraju spowodowane względami polityczno-społecznymi stanowi szczególnie trudnym i delikatnym tematem w pracy coacha. Przebywanie tych osób w obcym kraju przebiega pod przymusem, więc proces akulturacji i przyzwyczajenia się do nowych warunków może być dużym wyzwaniem, związanym z wewnętrzną niechęcią. W tym kontekście skorzystanie z coachingu międzykulturowego wydaje się szczególnie korzystne dla klienta z racji tego, iż uwzględnia on specyficzne realia wynikające z kultury oraz zwiększa świadomość i wrażliwość na nowo zastaną rzeczywistość. Szczególnie ważnym efektem tego typu pracy z uchodźcami, jest redukcja stresu i szoku akulturacyjnego, a przez to – przyspieszenie procesu adaptacji i zrozumienia nowych warunków kulturowych.

Podsumowując, coaching międzykulturowy ma na celu rozwój osobisty i zawodowy klienta, uwzględniając przy tym specyficzne zjawiska kulturowe składające się na rzeczywistość klienta. Jest to proces polegający na zwiększaniu efektywności, wspieraniu w rozwoju i realizacji celów w danym kontekście kulturowym. Skupia się na adaptacji różnic kulturowych, poprzez wykorzystanie konkretnych narzędzi do przeobrażenia tych odmienności w potencjał i sposoby efektywnego rozwiązywania problemów w kontekście zawodowym, jak i osobistym.
Kwestia rozwoju i polepszenia tempa działania wydaje się wielce istotna. Proces coachingu skupia się na indywidualnej pracy z coachem poprzez rozpoznanie umiejętności, zdolności i potencjału klienta. Coaching opiera się na wspieraniu go w samodzielnym dokonywaniu zamierzonej zmiany i niejakim towarzyszeniu na drodze usprawniania funkcjonowania.

Uznawanie istniejących różnic

Proces coachingu pozwala na zrozumienie i akceptację różnic, a co za tym idzie na asymilację oraz adaptację do nowych warunków kulturowych. Co jest najistotniejsze, pozwala przejść przez ten proces świadomie i w sposób nieinwazyjny zintegrować klienta z zastaną rzeczywistością kulturową. Pierwszym etapem procesu jest rozpoznanie i akceptacja różnic kulturowych na poziomie emocjonalnym i intelektualnym. Drugim etapem jest adaptacja tych różnic i ich asymilacja. W kolejnym kroku należy skupić się na integracji  odmienności poprzez spojrzenie na kwestie współpracy biznesowej z różnych perspektyw kulturowych. Finalnym etap stanowi synergia różnic, osiągana poprzez wytworzenie jedności w różnorodności.
Przejście przez wyżej opisany proces może ułatwić model pracy zaproponowany przez P. Rosinskiego. Został on nazwany Siatką Orientacji Kulturowej i zawiera szereg zagadnień, które stanowią główny rdzeń w procesie coachingu. Kluczem tego modelu jest uznanie syntezy kulturowej za możliwą i efektywną. Zasada przyciągania przeciwieństw, przeniesiona na pole międzykulturowe, może prowadzić do poszerzenia potencjału jednostki. Taka świadomość stwarza potencjał do odstąpienia od ograniczonego wyboru do tylko jednej orientacji kulturowej. Model zakłada cztery etapy radzenia sobie z różnicami kulturowymi :

1.    Rozpoznanie i zaakceptowanie różnic, lecz nie jest to jednoznaczne ze zgodą na nie i odstąpieniem od własnych wartości;
2.    Dostosowanie się do różnic, ale nie na zasadzie przejęcia i asymilacji norm zachowań;
3.    Zintegrowanie różnic bez wprowadzania się w stan chaosu, który może wynikać z wielości możliwości. Jednoczesne utrzymanie wielu ram odniesienia;
4.    Osiągnięcie wewnętrznej jedności w tych różnicach, stan synergii.

Dzięki zastosowaniu powyższego modelu w pracy z klientem można wprowadzić skuteczną interwencję, poprzez zdiagnozowanie poziomu wrażliwości klienta na zmiany kulturowe zachodzące w jego otoczeniu. Przytoczone kroki pozwalają usystematyzować proces coachingu i efektywnie zastosować zamierzone zmiany. Coaching międzykulturowy ma pozytywny wpływ na budowanie relacji interpersonalnych z przedstawicielami innych kultur. Rozwijanie empatii i szacunku względem innych kręgów kulturowych jest kluczowe na drodze do zrozumienia motywów działania wynikających z funkcjonowania w odmiennych rzeczywistościach kulturowych. Założenia międzykulturowości odnoszą się w swojej istocie do dialogu mającego na celu zapobieganie wszelkim konfliktom na tle kulturowym. Przemawia za tym przekonanie o braku hierarchii między kulturami, są one, zatem równorzędne, a praca pozwala z każdej czerpać to, co najbardziej adekwatne w danym kontekście.  
Podejście międzykulturowe w coachingu opiera się na poglądzie, że poprzez poznawanie odmiennych kultur i obcowanie z nimi można wzbogacić swoją własną osobowość. Dzięki procesowi coachingu możliwe jest zwrócenie uwagi na podobieństwa kulturowe, które wcześniej były trudne do uchwycenia, a dzięki temu, emocjonalnie zbliżyć się do kultury zastanej bądź tej, z którą klient styka się, np. zawodowo. Jest to również sposób na przełamywanie barier oraz pokojowe rozwiązywanie konfliktów, uwzględniający różne sposoby myślenia. Praca z coachem ułatwia uszanowanie potrzeb i sposobów postępowania osób odmiennych pod względem kulturowym. Proces coachingu pomaga poczuć się w obcym kraju jak u siebie.



Maria Neścioruk
Justyna Rzepecka
Agnieszka Zawadzka



Nasza strona wykorzystuje pliki cookies.